GeriMalumları olduğu üzere; Döviz dönüşüm desteği, firmaların
yurt dışı kaynaklı döviz gelirlerini Türk lirasına dönüştürmelerini teşvik
etmek ve TCMB rezervlerini güçlendirmek amacıyla 2023 yılı ocak ayında
uygulamaya konulmuştu. Uygulamanın ilk döneminde dönüştürülen dövizin Türk
lirası karşılığının yüzde 2’si tutarında destek sağlanırken, bu oran 2025 yılı
mayıs ayında geçici olarak yüzde 3’e çıkarılmış ve güncel durumda bu oran şayet
yeni bir uzatma kararı alınmaz ise 31 Ocak 2027 tarihine kadar uygulanacaktır.
Bununla birlikte; geçtiğimiz ağustos ayında yapılan
düzenlemeyle Merkez Bankasının firmalara yönelik döviz dönüşüm desteğinde daha
esnek ve sade uygulama şartları getirilirken, desteği daha kapsayıcı ve katma
değeri esas alan bir yapıya kavuşturmak amacıyla 1 Ekim 2026 tarihinde
yürürlüğe girecek birtakım düzenlemeler yapılmıştır.
Yeni düzenleme ile 1 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe
girecek değişiklikler üç başlık altında aşağıda özetlenmiştir.
- Döviz almama taahhüdü
kaldırılacak olup yerine döviz pozisyon oranı koşulu getirilmektedir.
Mevcut uygulamada firmalar döviz dönüşüm desteğinden faydalanmak için bir
ay boyunca döviz almamayı taahhüt ediyorken yeni uygulamada ise firmaların
destekten faydalanabilmeleri için Döviz Pozisyon Oranı’nın yüzde 10’u
aşmaması gerekiyor. (Döviz Pozisyon Oranı: firmaların likit döviz
varlıklarının net satış hasılatı ile aktif büyüklüğünden yüksek olanına
oranı)
- İhracat bedeli döviz
satış tutarı firmanın katma değeriyle ilişkilendirilmektedir. Firmanın bir
yıl içerisinde döviz dönüşüm desteği kapsamında satabileceği ihracat
bedeli döviz tutarı; firmanın ürettiği katma değer ile
sınırlandırılmaktadır. Buna göre; firmanın yıllık döviz satış limiti,
Gelir İdaresi Başkanlığından temin edilecek yıllık faaliyet karı ile
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından alınacak 12 aylık iş gücü
maliyetinin toplanması yoluyla hesaplanacak katma değeri kadar
olabilecektir.
Katma Değer = Faaliyet Karı + İşgücü Maliyeti
- İhracata yönelik üretim
yapan tedarikçi firmaların destekten faydalanması kolaylaştırılmaktadır.
Böylece, doğrudan ihracatçı olmayan daha fazla tedarikçi firmanın
destekten yararlanması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda; aracı ihracatçı
tarafından tedarikçi adına gerçekleştirilen döviz dönüşümüne ilişkin
destek ödemesi doğrudan tedarikçiye yapılabilecektir.
Özetle, 1 Ekim 2026 itibarıyla hayata geçirilecek yeni
uygulamayla döviz dönüşüm desteğinin; yurt içinde üretim ve istihdam yoluyla
daha fazla katma değer oluşturan ve net döviz satım eğilimi yüksek firmalara
yönlendirilmesi amaçlanmakta böylece, döviz dönüşüm desteğinin TCMB
rezervlerine sağladığı katkının daha kalıcı hale gelmesi hedeflenmektedir.
TCMB tarafından "Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı" 1 Ekim 2026 tarihinden itibaren geçerli olup talimat ve talimata ilişkin notlar ekte yer almaktadır.
Kaynak: DÖVİZ DÖNÜŞÜM DESTEĞİNDE YENİ DÖNEM - GÜNEYDOĞU ANADOLU İHRACATÇI BİRLİKLERİ
EKLER:
- Tebliğ (22 Sayfa)
- Talimata İlişkin Notlar (1 Sayfa)
