Abdullah ÖZGÜR

UGM İç Denetçisi

“İthalat Rejim Kararı Eki Listeler ve Liste Dipnotları” başlıklı yazımızda, İthalat Rejim Kararının yasal dayanakları ve karar eki listelerin özelliklerini belirtmiştik. Bu yazımızda rejim kararı eki V sayılı listenin amacına ve içeriğine değinmek istiyoruz.

V sayılı liste Türkiye ile Avrupa Birliği arasında 1996 yılında tesis edilen Gümrük Birliği’nden sonra Türkiye’nin İthalat Rejim Kararlarının içinde yer almaya başlamıştır. AB mevzuatında “Askıya Alma Düzenlemeleri” olarak tanımlanan düzenleme Türkiye’nin rejim kararında “Gümrük Vergisi Askıya Alınan Sanayi Ürünleri Listesi” olarak vücut bulmuştur.

Düzenlemenin temel mantığı şudur:  Avrupa Birliği’ne üye ülkelerin sanayi üretiminde kullanılan girdilerin bir kısmı ya ham madde olarak Toplulukta yeterince elde edilememekte ya da ara mamuller yeterince üretilememektedir. Bu durumda, Topluluk üreticilerinin rekabet gücünü artırmaya yönelik olarak, anılan girdilerin yasal gümrük vergisi oranları belli sürelerle indirilmekte veya sıfırlanmaktadır. Başka bir deyişle anılan gümrük vergileri askıya alınmaktadır.

Peki, Türkiye’deki sanayiciler için de hayati önem taşıyan girdi temininde güçlük çekiliyor ve anılan bu girdilerin gümrük vergilerinin askıya alınması isteniyorsa ne olacaktır?  Ya da Avrupa Birliği’nde askıya alınmak istenen girdiler Avrupa Birliğinin ihtiyacını karşılayacak boyutlarda Türkiye’de üretiliyorsa ne olacaktır?

Avrupa Birliği’nde bu konular “Avrupa Komisyonu Ekonomik Tarife Sorunları Grubu”nda (ETSG’de) tartışılmakta ve karara varılmaktadır. Türkiye de bu gruba aktif gözlemci sıfatıyla katılmakta ve Türk sanayicilerinin taleplerini ETSG’ye iletmektedir. Sanayicilerimizin bu taleplerini Ticaret Bakanlığı’na nasıl intikal ettireceklerine ilişkin düzenleme İthalat: 2021/18 sayılı “Askıya Alma Sistemine İlişkin Tebliğ” ile düzenlenmiştir.

Sanayicimizin ihtiyaç duyduğu hammadde ve yarı mamul niteliğindeki sanayi ürünlerini kapsayan V saylı liste kapsamı eşyalar ülkemiz temsilcilerinin de yer aldığı bir toplantıda Avrupa Komisyonu tarafından müzakere edilerek karara bağlanmaktadır. Sistem ile yerleşik üreticilerin üretim girdilerindeki vergi yükünün azaltılması sureti ile katma değer yaratılması hedeflenmektedir. AB ya da Türk firmalarınca V sayılı liste kapsamında gümrük vergisinin  askıya alınması veya tarife kontenjanı uygulanması talep edilen veya listede yer alan eşyalara ilişkin itirazlar Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü üzerinden ETSG’ye intikal ettirilmektedir.

3350 sayılı Rejim Kararı eki (V) sayılı liste kapsamındaki  eşya için gümrük vergisi oranı, öngörülen vergi oranına göre hangi  şartlar altında düşürülmüştür? Düşük gümrük vergisi oranına tabi olan liste kapsamında yapılacak ithalattan yararlanmak için bilmemiz gerekenler nelerdir? Gümrük İdaresine bu kapsamda yapılan beyanın yanlışlığında,  hukuki olarak ne gibi sonuçlar ile karşılaşılabilir?

Genel olarak ifade edilecek olursa (V) sayılı Listede yer alan eşya için uygulanacak gümrük vergisi oranı % 0  olarak belirlenmektedir.  Fakat istisnaları da bulunmaktadır. Örneğin 2825.20.00 pozisyonundaki  eşya II sayılı listede yer almakta olup diğer ülkeler için % 5,3 gümrük vergisi oranına tabi olmasına karşın aynı zamanda V sayılı listede bulunması nedeni ile gümrük vergisi oranı % 2,6 olarak tespit edilmiştir.

(II) sayılı liste kapsamında yer alan eşyanın, aynı zamanda (V) sayılı listede yer alması durumunda, İthalat Rejim Kararının 9. Maddesi hükmü olan  (II) ve (V) sayılı listelerde belirtilen gümrük vergisi oranlarından, daha düşük olan listenin oranının uygulanması,  hangi şartlar altında gerçekleştirilecektir?  Bir eşya GTİP’nin   iki listede de yer alması, düşük vergi oranı uygulaması için yeterli midir? İki listede de yer alan eşyanın,  hangi açılardan bir birinden farklılıkları  bulunmaktadır? (II) sayılı liste ile (V) sayılı liste içeriği eşyanın birbirinden farklılıkları nelerdir? Bu soruları yanıtlamaya çalışalım.

 İthalat Rejim Kararı ekinde yer alan (II) sayılı listede yer alan eşya grubu, (V) sayılı listede yer alan eşyaları kapsamaktadır. Fakat (V) sayılı listede tanımlanan eşyalar, (II) sayılı listede yer alan  eşya grubunun tümünü içermemektedir.  Bir diğer anlatımla (V) sayılı listede yer alan ve madde ismi tanımlaması yapılan eşyalar, (II) sayılı listede sınıflandırılan eşya kapsamında olmakla birlikte ancak (V) sayılı listede kayıt numarası altında tanımlanan teknik özellikleri taşımaları halinde tercihli tarife uygulamasında yararlanabilmektedir. Örneğimizden devam edecek olursak II sayılı liste kapsamında tanımlanan eşya Türk Gümrük Tarife Cetvelinden 2825.20.00.00.00 GTİP numarası üzerinden tanımlanan “Lityum oksit ve hidroksit” eşyasıdır. V sayılı listede yer alan eşyamız ise “Lityum oksit ve hidroksit” kapsamında yer almakla birlikte sadece  “lityum hidroksit monohidrat” (CAS RN 1310-66-3) özelliklerini gösteren eşyayı kapsamaktadır. Bu anlamda anılan GTİP için V sayılı liste kapsamına girmeyen eşya grupları da söz konusu olmaktadır.

Dış ticarete hayat veren 3350 ve 3351 sayılı Kararlar ile  474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanun dairesinde mantıksal ve hukuki  bir bağlantı bulunmaktadır. 3350 sayılı Kararın ekleri arasında yer alan (V) sayılı listede ağırlıklı olarak kimya ve elektronik sektörlerine hammadde veya ara girdi olarak kullanılan bazı eşya ve imalat bileşenlerinin sınıflandırıldığı müşahede edilmektedir. V sayılı  listenin önemi ise bünyesinde yer alan eşyaya uygulanacak gümrük vergisi oranının, genel olarak uygulanan sanayi ürünleri listesindeki vergi oranlarına göre düşürülmesinden kaynaklanmaktadır. Aynı şekilde İlave Gümrük Vergisi Kararı kapsamındaki eşyanın aynı zamanda İthalat Rejimi Kararına ekli V listede yer alması durumunda ilave gümrük vergisi uygulanmamaktadır. Düşük vergi oranlarını içeren listede yer alan eşya isimlerinin, ithalatçı sanayicilerin talepleri doğrultusunda karara bağlanmaktadır . Öte yandan, V  sayılı liste kapsamında yer alan eşyaya ilişkin olarak yapılacak  beyanların tevsik edici geçerli belgelerle desteklenmesi hususu  da önem arzetmektedir.