BİR BİLENE SORDUK

SON DÖNEM İLAVE GÜMRÜK VERGİSİ (İGV) KARARLARI

Mehmet Ali Serhat ŞEKER

Gümrük Müşaviri

 

COVID-19 Salgını sonrasında, 18 Nisan 2020 tarihinden başlayarak Cumhurbaşkanı Kararları ile yaklaşık 5.300 ürüne İlave Gümrük Vergisi getirildi. Bu yazımız ile İGV uygulamasının genel esaslarını ve özel olarak da son dönem İGV kararlarının içeriğini ve etkilerini değerlendirmeye çalışacağız.

Uluslararası ticaret belirli kurallar ve anlaşmalar çerçevesinde yürütülmektedir. 1947’de kurulan Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel anlaşması (GATT) ve 1995 yılında GATT’ın hükümlerinin güncellenmesi ve izlenmesi amacıyla kurulan Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), uluslararası ticaretin kurallarını belirleyen en yetkili ve merkezi kuruluştur. GATT’ın temel ilkelerinden olan ‘En Çok Kayrılan Ülke Kuralı’ üye ülkelerden birine tanınan tarife tavizinin veya herhangi bir ayrıcalığın tüm üye ülkeler için geçerli olmasıdır. Gümrük Birliği, Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA) ve Bölgesel Anlaşmalar ise bu ilkenin istisnası olarak kapsam dışında tutulmuştur.

Bu bağlamda 1/95 Sayılı Ortaklık Konseyi kararıyla Türkiye ile AB arasında 1 Ocak 1996 tarihinde yürürlüğe giren Gümrük Birliği anlaşması ile Gümrük birliği içinde AB ve Türkiye menşeli serbest dolaşımda bulunan sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünlerinin A.TR dolaşım belgesi eşliğinde ithalinde %0 oranında gümrük vergisi uygulanmaktadır. Topluluk dışındaki üçüncü ülkeler menşeli eşyalar için ise ‘Ortak Gümrük Tarifesi’ uygulanmaktadır.

AB dışında kalan ve aramızda Serbest Ticaret anlaşması bulunan ülkeler, EFTA (İsviçre, İzlanda, Lihtenştayn, Norveç), Arnavutluk, Bosna Hersek, Faroe Adaları, Fas, Filistin, Güney Kore, Gürcistan, İsrail, Karadağ, Kosova, Makedonya, Malezya, Mısır, Moldova, Morityus, Sırbistan ve Singapur’dur.  Bu ülkeler dışında kalan diğer ülkeler menşeli eşya için İGV uygulanır.

Menşe Esasları

İlave Gümrük Vergisi eşyanın menşei esas alınarak uygulanmaktadır.

Gümrük Yönetmeliği’nin 38 inci maddesine göre,  ilave gümrük vergisine tabi olmayan bir ülke menşeli eşyanın ithalinde İGV ödememek için kanıtlayıcı belge olarak ‘Menşe Şahadetnamesi’ ibraz edilmelidir.

Yönetmeliğin 205 inci Maddesine göre Türkiye'nin bazı ülkeler veya ülke grupları ile yaptığı anlaşmalar çerçevesinde veya tek taraflı olarak tanıdığı tercihli tarife uygulamasından faydalanmak amacıyla eşyanın tercihli menşeini tevsik eden belgelerin ibraz edilmesi halinde menşe şahadetnamesi aranmaz.

Bu kapsamda, Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyonu (PAAMK) kapsamında eşyanın tercihli menşei EUR.1 Dolaşım Belgesi, EUR-MED Dolaşım Belgesi, Fatura Beyanı ve EUR-MED Fatura beyanı ile, Batı Balkan Menşe Kümülasyon Sistemi (BBMK) kapsamında eşyanın tercihli menşei EUR.1 veya Fatura Beyanı ile tevsik edilmektedir.

Diğer taraftan, Türkiye Güney Kore Anlaşması kapsamında ise tercihli menşei kanıtlayıcı belge olarak fatura veya yükleme belgelerinde yer alacak “Menşe Beyanı” ile tevsik edilmektedir. Söz konusu belgelerin geçerli olabilmesi için “Doğrudan Nakliyat Kuralı” uyarınca ithal eşyasının ilgili ülkeden doğrudan geliyor olması gerekmektedir.

Türkiye ile AB arasında var olan Gümrük Birliği içinde serbest dolaşımda bulunan bir eşyanın PAAMK ve BBMK sistemine dahil ülkelerden birine ihraç edilmesi sırasında ise tercihli rejimden yararlanmak üzere menşeini kanıtlayıcı belge olarak  2006/10895 sayılı  Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca “Tedarikçi Beyanı” veya “Uzun Dönem Tedarikçi Beyanı” kullanılmaktadır.

İlave Gümrük Vergisi

İlave Gümrük Vergisi Kararları 474 sayılı “Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanun” hükümlerine göre Cumhurbaşkanı tarafından alınmaktadır.

Anılan Kanunun 2 inci maddesi, “Cumhurbaşkanı, bu Kanunun eki Gümrük Giriş Tarife Cetvelinde yer alan eşyaların gümrük vergisi had ve nispetlerini 50’ye kadar yükseltebilir, sıfıra kadar indirebilir veya bu cetveldeki had ve nispetleri %50’sine kadar artırabilir. Cumhurbaşkanı ayrıca, Tarifedeki notlarda gerekli değişiklikleri yapmaya, bu değişikliklerin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye de yetkilidir.

Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası anlaşma hükümleri saklıdır” şeklinde düzenlenmiştir.

İlave Gümrük Vergisi mevcut gümrük vergisine ilave olarak tahsil edilecek gümrük vergisidir. İlgili kararlarda belirtildiği üzere, gümrük idarelerince gümrük vergisi ve diğer mali yükümlülüklerden ayrı olarak tahsil edilmekte ve genel bütçeye irat kaydedilmektedir. Türkiye’nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde bir çapraz menşe kümülasyon sistemine dahil ülkeler menşeli eşyadan tercihli menşeinin tevsiki halinde İGV alınmamaktadır.

İGV uygulanacak eşyalar Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) bazında belirlenmekte ve ithal eşyasının kıymeti üzerinden vergilendirilmektedir. 

Son dönemde  İGV oranları belirleyen “İthalat Rejim Kararına Ek Karar” şeklinde yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararları şunlardır:

  • 2424 Sayılı Karar, 18.04.2020-31103 Sayılı R.G.
  • 2429 Sayılı Sarar, 21.04.2020-31106 Sayılı R.G.
  • 2430 Sayılı Karar, 21.04.2020-31106 Sayılı R.G.
  • 2514 Sayılı Karar, 11.05.2020-31124 Sayılı R.G.
  • 2565 Sayılı Karar, 20.05.2020-31132 Sayılı R.G.
  • 2682 Sayılı Karar, 28.06.2020-31169 Sayılı R.G.

Son yayımlanan İGV kararlarının içeriğinin yakından incelenmesinde yarar var.

  • 2424 Sayılı Karar

 

Bu karar ile ile yaklaşık 200 ürüne İGV getirildi. Daha önceleri yayımlanan kararlardan farklı olarak tahsil edilecek İGV oranlarının Ek:1 ve Ek:2 tablolarda belirtilen tarihlerde geçerli olacak ve farklı vergi oranları ile belirlenmiş olduğunu görüyoruz. Kararın Ek:2’sinde yer alan tablo kararın yayımı tarihi ile birlikte 30.09.2020 tarihine kadar geçerli olacak ve Ek:1’e göre yüksek oranda uygulanacak İGV oranlarını, Ek:1 tabloda ise 01.10.2020 tarihinden itibaren uygulanacak ve daha düşük uygulanacak İGV oranlarını göstermektedir. Kararda aksi belirtilmediğinden bu haliyle kalıcı İGV olduklarını söylemek yanıltıcı olmayacaktır.

Yine bu karar ile daha önceki kararlarda uygulanmakta olan, Kararın yayım tarihinden önce Türkiye’ye sevk edilmek üzere bir taşıma belgesi düzenlenerek yüklemesi yapılmış eşyalar için belirlenecek süre içinde ithalata ilişkin beyanname tescil edilmesi halinde İGV muafiyeti sağlayan geçiş hükmü olmadığını, bunun yerine Ek:1 tablodaki daha düşük vergi oranlarının uygulanması gerektiği görülmektedir.

İGV konulan ürün cinslerine bakıldığında, 39 uncu fasılda yer alan “Plastik Mamüller”in ağırlıkta olduğunu görülüyor. Buna göre, Plastik Bağlantı Elemanları (Ek1:%10-Ek2:%30), Plastik Yelpazeler, İlaç Ölçü Kaşıkları, Fare Altlığı (Mause Ped), Plastikten Emzikler (%10-40),  Tutkal ve Yapıştırıcılar (%10 , %30), Plastikten Folyolar ve Streç Filmler (%10-40), Kauçuk İplikler (%8-11), Demir veya Çelikten Vidalar, Somunlar (%10-30), Fanlar (%7.7 – 14), Kağıt Kesme Makinaları (%20-20), Pres Makinaları (%10-14), Elektrik Transformatörleri (%6.3-11), Kornalar, Sirenler (%7.1-7.1), Işın Ölçme Cihazları (5.8-5.8), Saatler (%25-45), Video ve Oyun Konsolları ( %20-50), Çıtçıtlar ve Düğmeler için (%10-46) oranlarında İGV getirildiği görülmektedir.

  • 2429 Sayılı Karar

Bu karar ile yaklaşık 2.200 ürüne İGV getirilmiştir. Kararda, bu İGV’lerin 30.09.2020 tarihine kadar (bu tarih dahil) geçici süreyle uygulanacağı belirtilmiştir. Kararın Geçici 1 inci maddesinde, bu kararın yayım tarihinden önce Türkiye’ye sevk edilmek üzere bir taşıma belgesi düzenlenerek yüklemesi yapılmış eşyalar için en geç 30 gün içinde ithalata ilişkin beyanname tescil edilmesi halinde bu karar hükümlerinin uygulanmayacağı, yani İGV tahsil edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Karar içeriğinde, İGV uygulanacakların 51 inci fasıl ila 67 inci fasıl arasında yer alan tekstil, konfeksiyon ve hazır giyim ürünlerinin büyük çoğunluğu oluşturduğu görülmektedir. Ayrıca, 30, 42 ve 43 üncü fasıllar kapsamı bir kısım eşyaların da karar kapsamına aldığı görülmektedir.

İGV getirilen bazı ürünler sıralanacak olursa,  Dokunmamış Mensucat, Pamuk İplikleri, Pamuktan Mensucat, Sentetik Liflerden Mensucat, Örme Mensucat gibi ürünlere %25, Tek kat ipliklere ve Keten Kumaşlara %12, Gaz Bezleri ve Sargı Bezlerine %20 , Çantalar, Valizler, Örme Giyim Eşyaları ve Örülmemiş Giyim Eşyalarına %35, Halılar ve Yer Kaplamalarına GTİP bazında %25 ile 50, Ayakkabılara %50, Şapkalar ve Koruyucu Başlıklara %25, Battaniyeler, Yatak Çarşafları ve Örtülere GTİP bazında %20 ile %25 arasında değişen oranlarda İGV getirildiği görülmektedir.

  • 2430 Sayılı Karar

Bu karar ile yaklaşık 1.200 ürüne İGV getirilmiştir. Bu kararda da, bu İGV’lerin 30.09.2020 tarihine kadar (bu tarih dahil) geçici süreyle uygulanacağı belirtilmiştir. Kararın Geçici 1 inci maddesinde, bu kararın yayım tarihinden önce Türkiye’ye sevk edilmek üzere bir taşıma belgesi düzenlenerek yüklemesi yapılmış eşyalar için en geç 30 gün içinde ithalata ilişkin beyanname tescil edilmesi halinde bu karar hükümlerinin uygulanmayacağı, yani İGV tahsil edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Karar içeriğinde, 39, 48, 72, 82, 84, 85, 87 inci fasıllarda yer alan eşyaların büyük çoğunluğu oluşturduğu görülmektedir. Listede, sanayi ürünlerinden kozmetiğe, sofra ve mutfak eşyalarından otomobil lastiklerine, boyalardan kağıt ürünlerine, demir-çelik ürünlerinden ahşap malzemelere, makinelerden taklit mücevher eşyasına kadar çok farklı ürün grupları göze çarpmaktadır.

Bu kapsamda;

  • Parfümler, Kolonyalar, Islak Mendiller, Plastik kutular ve İnşaat Malzemeleri, Tuvalet kağıtları, Şampuanlar, Fotoğrafçılıkta kullanılan filmler ve Taşıtlarda Kullanılan Dikiz Aynalarına %25,
  • Kazanlar, Su Isıtıcıları, Demir Teller, Mermer ve Granit, Karton Bardaklar, Püskürtücüler, Demir ve Çelikten Sofra Eşyaları ve Bisikletlere %30,
  • Ahşap Mutfak Eşyaları, Mumlar, Tıraş Kremleri, Saç Spreyleri, Güzellik ve Makyaj Malzemelerine %40,
  • Ayakkabı ve Deri Boyaları, Zarf ve Mektup Kartları, El Aletleri ve Baltalar, Demir Çubuklar ve Seramik süs Eşyalarına %35,
  • Plastik borular, Bisiklet ve Motosiklet Lastiklerine %20,
  • Otomobil Lastiklerine %21.8, Kule Vinçlerine %7.6, Forkliftlere %6.5, Tünel Açma Makinalarına %5, Testere Makinalarına %11, Delme veya Sondaj Makinalarına%2.5,Vites Kutularına %12, Tek Akslı Traktörlere %16.8, Zirai Traktörlere %21, Jantlara %13.3, Gözlük Çerçevelerine %29.8

 

Oranında İGV getirilmiştir.

Son olarak inceleyeceğimiz 2514,2565 ve 2682 Sayılı Kararlara bakacak olursak, Ortak noktaları olarak yine tahsil edilecek İGV oranlarının Ek:1 ve Ek:2 tablolarda belirtilen tarihlerde geçerli olacak ve farklı vergi oranları ile belirlenmiş olduğunu görüyoruz. Kararın Ek:2’sinde yer alan tablo kararın yayımı tarihi ile birlikte 30.09.2020 tarihine kadar geçerli olacak ve Ek:1’e göre yüksek oranda uygulanacak İGV oranlarını, Ek:1 tabloda ise 01.10.2020 tarihinden itibaren uygulanacak ve daha düşük uygulanacak İGV oranlarını göstermektedir. Kararlarda aksi belirtilmediğinden bu kararlar kapsamı ürünler için de  kalıcı İGV olduklarını söyleyebiliriz.

  • 2514 Sayılı Karar

Bu karar ile  yaklaşık 450 ürüne İGV getirilmiştir. Karar eki Ek: 1 ve Ek: 2’de farklı İGV oranları ve farklı uygulama tarihleri belirlendiği görülmektedir. Kararın Ek:2’sinde yer alan tablo içeriği eşya ile ilgili yüksek oranlı İGV’lerin 30.09.2020 tarihine kadar geçerli olacağı, kararın Ek:1’de yer alan tablo içeriği İGV’lerin ise ise 01.10.2020 tarihinden itibaren uygulanacağı ve bunların oranının daha düşük olduğu anlaşılmaktadır. Kararda aksi belirtilmemiş olmakla birlikte, Ek: 1’de yer alan İGV’nin kalıcı olduğunu söylemek yanıltıcı olmayacaktır.

Tablolarda yer alan ürünler incelediğinde, 44, 83, 84, 91, 95 ve 96 ncı fasıl eşyaların çoğunlukta olduğunu görülmektedir.

Örnek vermek gerekirse, Şenlik Fişekleri (Ek:1%20 -Ek:2 %30), Plastikten Yapışkan Bantlar (%20-20), Kauçuk Levhalar (%10-20), Kauçuk Yer Döşemeleri ve Paspaslar (%15-20), Ahşap Çerçeveler (%25,30), Ahşap Kontrplaklar, Paletler ve Kirişler (%20-25), Alçı Levhalar (%10-20), Kıymetli Taşlardan Kolyeler (%10-17.5), Demir Çelik Halatlar, Zincirler ve Ocaklar (%10-20), Bakır Teller (%10-15) Eğeler, Törpüler (%8.8-8.8), Terzi Makasları ve Tırnak Makasları (%7.8-7.8), Tıraş Makinaları (%25-30), Kapı Kilitleri, Askılıklar, Metal Körükler ve Dişli Tıpalar (%20-30), Pistonlar, Segmanlar, Krank Milleri ve Klima Aksamı (%7-7), Filtreler (%15-15), Buzdolapları ve Çamaşır Makinalarına (%15-20) oranında İGV getirildiği görülmektedir.

  • 2565 Sayılı Karar

Bu karar ile yaklaşık 800 ürüne İGV getirilmiştir.  Önceki karar gibi bu karar eki Ek: 1 ve Ek: 2’de de farklı İGV oranları ve farklı uygulama tarihleri belirlendiği görülmektedir. Kararın Ek:2’sinde yer alan tablo içeriği eşya ile ilgili yüksek oranlı İGV’lerin 30.09.2020 tarihine kadar geçerli olacağı, kararın Ek:1’de yer alan tablo içeriği İGV’lerin ise ise 01.10.2020 tarihinden itibaren uygulanacağı ve bunların oranının daha düşük olduğu anlaşılmaktadır. Kararda aksi belirtilmemiş olmakla birlikte, Ek: 1’de yer alan İGV’nin de kalıcı olduğunu söylemek yanıltıcı olmayacaktır.

Karar içeriği ürünlerin büyük çoğunluğunu 41, 54, 73, 84, 85 inci fasılda yer alan eşyalardan oluştuğu görülmektedir.

Bu kapsamda, Transmisyon Kolanları ve Demir Çelikten Kafesler (%10-10), Amonyum Klorür, Sodyum ve Potasyum (%5-7), Kauçuk Boru ve Hortumlar, Vermikülit, Tekstilde Kullanılan Kalender Makinaları ve Diyagram Kağıtları (%5-10),  Ham Mermer ve Ham Granit (%25 -25), İnşaat Tuğlaları ve Elektronik Sayaçlar (%10-15), Fren Balataları (%7-7), Sığır Derileri (%10-15), Antik Cam (%10-15), Gözlük Camları (%6-6), Demir ve Çelikten Sac (%9-14), Diğer Alaşımlı Metallerden Sac (%6-11), Sepetçi Eşyası (%16-21), Kliniklerde Kullanılan Termometreler (%15-20), Kauçuk Contalar (%5-5), Buldozer Bıçakları için (%2.1-2.1) oranlarında İGV uygulanmasına karar verilmiştir.

  • 2682 Sayılı Karar

Bu karar ile yaklaşık 450 ürüne İGV getirilmiştir. Kararda daha çok 84 üncü fasılda yer alan çeşitli makinalar olmak üzere, 72, 73 ve 85 inci fasıl ürünlere ağırlık verildiği görülmektedir.

Bu kapsamda, Çeşitli Şekillerde Profiller (%17-17), Paslanmaz Çelik Teller (%5-5), Flanşlar, Menşonlar, Rakorlar, Dirsekler, Kavisler (%10-15), Sıvı Pompaları Aksamı (%5-10), Vakum Pompaları (%7-10), İzabe, Ergitme ve Isıl İşlem Fırınları (%5-10), Elektronik Basküller (%10-15), Köprü Vinçler (%6-6), Kar Küreyicileri (%5-5), Baskı Makinaları (%2.5-2.5), Elyaf Hazırlamaya Mahsus Makinalar, Örgü Yapan Makinalar, Kuru Temizleme Makinaları, Ütü ve  Pres Makinaları (%5-7), Kompresörler, Yiv Açma Tezgahları, Zımbalı Kesme Tezgahları ve Lehim Cihazları (%7-10) ve GTİP bazında çeşitli Jeneratörlere (%7.3-9) oranlarında İGV getirilmiştir.

Değerlendirme

2019 yılı Ticaret Bakanlığı ve TÜİK verilerine göre, Türkiye’nin en fazla ithalat yaptığı ilk 5 ülke arasında sırasıyla Rusya, Almanya, Çin, ABD ve İtalya yer almaktadır. Almanya AB ülkesi olduğundan, bu ülke ürünlerine İGV uygulanamamaktadır. Rusya’dan da daha çok petrol, doğalgaz gibi enerji kalemleri ithal edildiğinden, İGV kararlarından en çok ABD ve Çin menşeli ürünlerinin etkileneceği söylenebilir.

2019 Ticaret Bakanlığı ve TÜİK verilerine göre, Türkiye’nin  en fazla ithalat yaptığı 10 fasıl şu şekilde sıralanmaktadır:

  • 27.Fasıl: Mineral Yakıtlar, Mineral Yağlar
  • 84.Fasıl: Kazanlar, Makinalar, Mekanik Cihazlar ve Aletler,
  • 85.Fasıl: Elektrikli Makine ve Cihazlar,
  • 72.Fasıl: Demir ve Çelik
  • 71.Fasıl: Kıymetli veya Yarı Kıymetli Taşlar, Kıymetli Metaller,
  • 39.Fasıl: Plastikler ve Mamulleri,
  • 87.Fasıl: Motorlu Kara Taşıtları, Traktörler ve Bisikletler
  • 29.Fasıl: Organik Kimyasal Ürünler
  • 30.Fasıl: Eczacılık Ürünleri
  • 90.Fasıl: Optik, Fotoğraf, Sinema, Ölçü ve Tıbbi Aletler

Fasıllar incelendiğinde, son İGV kararlarında geniş yer tutan ürünlerin yoğunlukla bu 10 fasılda yer aldığı görülmektedir. Böylece anılan kararlarla ithalatın kısılmaya çalışıldığı açık bir şekilde ortaya çıkmaktadır.

Bu bağlamda, son dönem İGV kararlarının dünyayı etkisi altına alan COVID-19 salgını nedeniyle ithalatın Türkiye ekonomisine olumsuz etkilerinin azaltılması ve  bir ‘Ticaret Politikası Önlemi’ olarak ithalat maliyetlerinin arttırılarak talebin yerli mallara kaydırılması, yerli üretimin desteklenmesi ve ithalattan kaynaklı vergi gelirlerinin arttırılması amacı güttüğünü söylemek mümkün bulunmaktadır.

 

 

      Kaynakça:

  • Resmi Gazete (değişik)
  • 474 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkında Kanun
  • Gümrük Yönetmeliği
  • 1/95 Sayılı Türkiye-AB Ortaklık Konseyi Kararı
  • 2006/10985 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
  • Ticaret Bakanlığı – TÜİK İstatistikleri

      

 

SORU VE CEVAPLAR

Soru 1. Hangi ürünlere İlave Gümrük Vergisi uygulanır?

Cevap : Cumhurbaşkanı Kararı ile Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) bazında belirlenen ürünlere uygulanır.

 

Soru 2. İlave Gümrük Vergisi (İGV)hangi ülke menşeli ürünlere uygulanır?

Cevap : İGV Gümrük Birliğinden kaynaklanan yükümlülüklerimiz kapsamında AB ülkelerine ve Türkiye ile Serbest ticaret anlaşmasına taraf ülkeler dışında kalan diğer ülkeler menşeli ürünlere uygulanır.

 

Soru 3. İlave Gümrük Vergisinin yasal dayanağı nedir?

Cevap : İlave Gümrük Vergisi 474 sayılı ve 14.05.1964 sayılı Gümrük Giriş Tarife Cetveli Hakkındaki Kanun’un ikinci maddesine göre tahsil edilir.

 

Soru 4 . Eşyanın Menşei ne demektir?

Cevap : Köken ve kaynak bakımından eşyanın ekonomik milliyetidir. Tümüyle bir ülkede üretilen veya birden fazla ülke menşeli girdi kullanılan ürünlerde imalatın önemli bir aşamasının ve ekonomik yönden gerekli görülen en son esaslı işçilik ve eylemin o ülkede bu amaçla donatılmış işletmelerde yapılması halinde, ürün o ülke menşeli kabul edilir.

 

Soru 5. Serbest Ticaret Anlaşması (STA) nedir?

Cevap : Anlaşmaya taraf ülkelerin kendi aralında gümrük vergisini sıfırladığı, üçüncü ülkelere karşı ise kendi ulusal gümrük tarifelerini uygulayabildiği ekonomik işbirliğini sağlayan ticaret anlaşmalarına “Serbest Ticaret Anlaşması” denilmektedir.