BİR BİLENE SORDUK

MAHRECE İADE İŞLEMLERİ

Gümrük Müşaviri

Mahmut Darıcı

“Mahrece İade” kavram olarak yıllardan beri gümrük camiasında kullanılmaktadır. “Mahreç” Arapça kökenli bir sözcük olup,  “çıkış yeri”, “çıkış ülkesi” ve “ticaret yapılan ülke” anlamlarında kullanılmaktadır.  Gümrük işlemlerinde, ithal veya başka amaçla Türkiye Gümrük Bölgesine getirilen  bir eşyanın  geldiği ülkeye veya başka bir ülkeye geri gönderilmesine “Mahrece İade” denilmektedir.

Yurtdışından Türkiye Gümrük Bölgesine gönderilip geçici depolama yerleri  veya gümrük  antrepolara konulan eşya da,  serbest dolaşıma girmiş eşya da “mahrece iade” konusu olabilmektedir. Bazı durumlarda, yabancı menşeli eşyanın yurt dışındaki   satıcıdan kaynaklı veya Türkiye’deki alıcısından kaynaklı sorunlar nedeniyle ithalat işlemleri gerçekleştirememektedir. Bazen de sonradan yürürlüğe konulan yeni vergiler nedeniyle eşyanın ithali ciddi külfet yaratacak konuma gelmektedir. Eşyanın taşınması ya da depolanması aşamalarında kazaya ve hasara uğraması, sipariş evsafına uymaması gibi nedenler de ithalatçının malı almaktan vazgeçmesine neden olabilmektedir. Bazı durumlarda ise ihracatçı malın satış işleminden türlü nedenlerle vazgeçebilmektedir.

Yürürlükteki mevzuat hükümlerine göre, “mahrecine iade” sırasında şu işlemleri  yapmamız gerekmektedir:

  • Mahrece iade edilecek eşyanın bir özet beyanla gümrüğe sunulmuş, henüz rejim beyanında bulunulmamış olması

Eşya Gümrüğe sunulmuş olmakla birlikte henüz rejim beyanında bulunulmamış ise, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 46 ncı maddesinde belirtilen süreler içinde veya alınan ek süreler içinde eşyanın mahrece iadesi istenildiğinde, talep gümrük idaresine bir dilekçe ile iletilir. Gümrük idaresince uygun bulunması halinde, anılan eşya Transit Rejimi hükümlerine göre bir transit beyanı ile mahrece iade edilir.

  • Eşyanın Antrepo Rejimi altında depolanmış olması

Gümrük antreposuna bir antrepo beyannamesi ile konulan eşya artık “gümrükçe onaylanmış bir işlem veya kullanıma tabi tutulmuş” ve burada sınırsız bekleme süresi edinmiş demektir. Bu eşyanın mahrece iadesi için yine ilgili gümrük müdürlüğüne bir dilekçe verilmesi, idarece uygun bulunması halinde Transit Rejimi hükümlerine göre transit beyanında bulunularak eşyanın antrepodan yurt dışına sevki sağlanmaktadır. Burada dikkat edilmesi gereken husus, anılan eşya için transit rejim beyanında bulunulduğundan, Gümrük  Kanunun 70/2 maddesine göre 30 günlük süre içerisinde eşyanın antrepodan çıkarılarak yurtdışına gönderilmesi gerekmektedir.

 

  • Eşyaya ilişkin serbest dolaşıma giriş beyannamesi tescil edilmiş olmakla birlikte eşyanın henüz serbest dolaşıma girmemiş olması

Gümrük Kanunun 64 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında, “Gümrük idareleri, beyan sahibinin talebi üzerine ve eşyanın yanlışlıkla beyanname konusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya beyan edildiği rejime tabi tutulmasının özel nedenlerle artık mümkün olmadığına ilişkin kanıtlayıcı belgeleri ibraz etmesi halinde, tescil edilmiş bir beyannameyi iptal ederek, gerektiğinde yeni bir rejim beyanında bulunmasına izin verebilirler” hükmü yer aldığından, mahrece iade talebine ilişkin dilekçenin ilgili gümrük idaresinde uygun bulunması halinde, beyanname iptal edilerek, eşya Transit Rejimi hükümlerine göre ibraz edilen bir transit belgesi himayesinde yurtdışı edilir.

 

  • Fiili ithali gerçekleştirilmiş eşyanın mahrece iadesi

Gümrük vergileri ödenerek serbest dolaşıma giriş rejimine tabi tutulan  eşya geçici depolama yerinden veya gümrük antrepolarından çıkarılarak   ithalatçıya veya temsilcisine teslim edilmektedir. Bu eşyanın teslimden sonra kusurlu ve defolu olduğunun anlaşılması halinde Gümrük Kanunun 213 üncü maddesine göre mahrece iadesi talep edilebilmektedir. Aynı maddenin 4 üncü fıkrasına göre, “Bu madde uyarınca geri verilecek veya kaldırılacak gümrük vergileri için vergilerin yükümlüye tebliği tarihinden itibaren 1 yıl içinde gümrük idaresine müracaat edilmesi gerekir.”

 

Burada dikkat edilmesi gereken husus, tescil edilecek ihracat beyannamesinin 44 no.lu kutusuna “mahrece iade” meşruhatı düşülmesidir. Aksi takdirde, anılan eşyanın serbest dolaşıma girişi sırasında ödenen vergilerin geri alınmasında sıkıntı yaşanabilecektir. Bu bakımdan, beyannamenin 44 no.lu kutusuna ayniyat tespit tutanağının kaydedilmesinin yanı sıra “ ……../……… sayılı/günlü  serbest dolaşıma giriş beyannamesi ile ithal edilen ürünlerin mahrece iadesidir” meşruhatı da mutlaka kaydedilmelidir.

Gerek iç ticarette gerekse uluslararası ticarette satılan malların iadesi gerçeği ile her zaman karşılaşma olasılığı vardır. Gümrük mevzuatı da bu hususu göz ardı etmemiş ve mahrece iade taleplerinin nasıl karşılanması gerektiğini açıklığa kavuşturmuştur.

 

Kaynakça:

 

  • 4458 sayılı Gümrük Kanunu
  • Gümrük Yönetmenliği
  • Dahilde İşleme Tebliği 2006/12
  • Gümrük Genel Tebliği ( Mahrece iade ) Seri No:2
  • Gümrük Genel Tebliği ( Yatırım teşvik ) Seri No:9
  • Gümrük Genel Tebliği (Tahsilat İşlemleri ) Ser. No:2

 

SORU VE CEVAPLAR

 

Soru 1. Fiili ithali yapılmış eşyanın mahrece iadesinde hangi vergiler geri alınır?

Cevap:  Gümrük Kanunun 3üncü maddesinin 8 ve 9 uncu fıkralarında tüm vergiler geri alınabilir.

 

Soru 2. Fiili ithali yapılmış kusurlu eşyanın vergilerinin geri alınabilmesi için süre ne kadardır?

Cevap: Vergilerin yükümlüye tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde vergiler geri alınabilir.

 

Soru 3. Yatırım Teşvikle ithal edilen eşya mahrece iade olur mu?

Cevap: Yatırım Teşvik Belge süresi veya bu belge için verilen ek süre içerisinde eşya mahrece iade edilebilir.

 

Soru 4. Dahilde İşleme Rejimiyle ithal edilen eşya mahrece iade edilir mi?

Cevap: Dahilde İşleme İzin Belgesi süresi veya bu belge için verilen ek süre içerisinde eşya mahrece iade edilebilir.

 

Soru 5. Eşyanın geldiği ülkeye geri gönderilmesi zorunlu mudur?

Cevap: Hayır. Eşya üçüncü bir ülkeye de gönderilebilir.