BİR BİLENE SORDUK

“CREDIT NOTE” UYGULAMASI

Altan DOĞAN

Gümrük Müşaviri

Debit ve credit note ; uluslararası firmalarca çeşitli nedenlerle oluşan fiyat farklılıklarını dengelemek için kullanılan araçlardır (Pekgöz, 2019). İthalatçı ve ihracatçı firmaların iş ilişkisi içinde olduğu yurt dışındaki firmalar zaman zaman “Debit Note” (borç notu) veya “Credit Note (alacak notu) adı altında belgeler düzenlemektedir. Credit Note düzenlenme gerekçeleri; yılsonlarında veya yılın belli dönemlerinde ihracatçının ithalatçıya bir menfaat sağlaması, ihracatçının bir alacağından vazgeçmesi, yılsonlarında grup şirketleri arasında transfer fiyatlarının düzeltilmesi, güncellenmesi veya benzeri nedenlerle “Çredit Note”lar düzenlenebilmektedir (Öğredik, 2012).

“Debit Note”; ihracatçının ithalatçıdan alacaklı olduğunu göstermek için kullanılan ihracatçı tarafından düzenlenen belgedir. İthalatçının ithal etmiş olduğu eşyaya ilişkin ödemesi gereken ek maliyet, ithalatçı firmanın yurtdışına olan borcunu arttıran ilave bir yüktür. “Credit Note”; çeşitli nedenlerle ortaya çıkan fiyat indirimleri sebebiyle, ithalatçının ihracatçıdan alacaklı olduğunu gösteren bir belgedir. “Credit Note” işlemi ithalatçının borcunu azaltan bir işlemdir. Satılan mal veya hizmetlerin istenilen kalite ve standartlara uygun olmaması gibi nedenlerle oluşan ve ihracatçının ithalatçıdan alacak tutarını azaltması amacıyla “credit note” belgesi düzenlenir. “Credit Note” düzenlenmesi ile alınan mal veya hizmetin fiyatı azalacak, ithalatçının ihracatçıya olan borcunun azalması ile geliri artacaktır (Pekgöz, 2019). İthalatçı firmalar mal ithalatını yaptıktan sonra malın ihracatçısı tarafından muhtelif nedenlerle daha önce sattığı mallın fiyatında indirim uygulanmakta ve bu indirimi “Credit Note” ile ithalatçıya bildirmektedir. “Credit Note”, alacak ve borç notu alım-satım işlerinde öngörülemeyerek oluşan maliyetlerin karşılıklı dengelenmesi amacıyla kullanılmaktadır. Bu bedelin gümrük idarelerine beyanı 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 23 ila 27 inci maddeleri çerçevesinde değerlendirilmektedir. Satıcı tarafından düzenlenen alacak notu, reklamasyon olarak da bilinen indirimler için ithalatçının ihracatçıdan alacaklı olduğunu gösterir. Alacak notu, borç notunun aksine satılan mal veya hizmetin istenilen kalite standartlarında olmaması veya fiyat farkı gibi nedenlerle düzenlenmektedir (Ateş, D., 2007; Kaya ve Ayluçtarhan, 2018 : 73-74).

            İthal edilen malların ihracatçısı tarafından fiyat indirimi (iskontosu) yapılması durumunda, ihracatçıya olan borç azalacak ve firmanın geliri (karı) artacaktır. Bu durumda, Türkiye’deki ithalatçının ihracatçıya fiyat indirimi (iskonto) tutarı kadar fatura düzenlemesi gerekmektedir. Öte yandan, “Credit Note” belgesi bir sonraki sevkiyatlarda indirim belgesi olarak kullanılamamakta ve  “Credit Note” tutarı yurt dışına transfer edilmediği için KKDF kesintisi yapılması zorunluluğu ortaya çıkmaktadır.  

İthalattan sonra ihracatçının alış iskontosu yapması nedeniyle Türkiye’deki ithalatçıya göndereceği “Credit Note” belgesine istinaden ithalatçı lehine fiyat indirimi yapması nedeniyle fiyat indirimine isabet eden KDV, ilgili dönemde indirime konu edildiğinden, indirim hesaplarında düzetme yapılmayacak ve KDV hesaplanmasına gerek olmayacaktır (Kaya, 2019). “Credit Note ile ithalatçı firmanın ihracatçı firmaya olan borcu azalır, geliri artar. Bu nedenle ithalatçı firma tarafından ihracatçı firmaya fatura düzenlenir ve “Credit Note “sonucu oluşan matrah azalışı nedeniyle fazla ödenen KDV  ithalatçıya geri ödenmez. İthalatçı firmalar tarafından credit note sonucu fazla ödenen KDV tutarları firmaların ödenecek KDV’leri varsa mahsup edilebilecek fakat devreden KDV tutarları mevcut olan şirketler fazla ödedikleri KDV tutarlarını mahsup edemeyecekleri için, söz konusu KDV tutarları üzerlerinde finansman yükü olarak kalacaktır (Pekgöz, 2019). İhraç edilen mal ve hizmetlerin fiyatı azalmış veya mal kısmen ya da tamamen iade edilmişse, ithalatçı firma fiyat indirimi için Türkiye’deki ihracatçıya fatura düzenlemesi gerekmektedir. Yurt dışındaki firma kendi ülkesinin mevzuatı gereğince fatura düzenlemesi mümkün değilse, bu firmanın düzenleyeceği “Debit Note”un kanıtlayıcı belge olarak kullanılması mümkündür (Kaya, 2019).

            Konuya gümrük mevzuatı açısından da yaklaşmak gerekmektedir.

Gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten önce ”Credit Note” ile yapılan indirimlerin ithal eşyasının gümrük kıymetine dahil edilmesi gerekmektedir. “Credit Note” ile eksik transfer edilen mal bedelinin gümrük yükümlülüğünün başladığı tarihten sonra belli olması durumunda,  eşyanın gümrük kıymetinin Gümrük Yönetmeliğinin 53/1-c maddesi gereğince istisnai kıymet yöntemiyle beyan edilmesi mümkün bulunmaktadır.

Keza, Gümrük Yönetmeliğinin 53/3. Maddesi gereğince fiyatın ithalattan sonra gözden geçirildiği durumlarda, ithal anında vergi tahakkuku mevcut belgelerde belirtilen kıymete göre yapılır. Daha sonra “Credit Note” belgesinin gelmesi durumunda, tamamlayıcı beyandaki fiyatın, ithalatta beyan edilen kıymetten daha düşük olması göz önünde bulundurularak, aradaki farka isabet eden indirimin ihracatçıdan iade alındığının kanıtlanması ve beyanı gerekir. Satış sözleşmesine göre kıymetin yeniden belirlenmesini gerektiren işleme ait tahlil raporu gibi bir belgenin onaylı örneğinin ibrazı halinde gümrük idaresi başvuruyu değerlendirir. Gümrük idaresince yapılacak inceleme sonucunda talebi kanıtlayıcı belge ve bilgilerin doğru olduğu anlaşıldığında,  fazladan ödenen vergiler geri alınır.

İstisnai kıymetle beyan yapılmaması durumunda, ithalat işlemlerinin tamamlanmasından sonra ibraz edilen “Credit note” belgeleri, ithal eşyasının gümrük kıymetinin tespitinde dikkate alınmayacak ve fazladan ödenen vergiler iade edilmeyecektir.

“Credit note” belgesinde, satıcı ve alıcı, tarih ve sayı, ilgili sözleşmenin ve faturanın tarih ve sayıları, eşyaya ilişkin bilgiler ve indirimin hangi gerekçelerle yapıldığının belirtilmesi gerekmektedir (Kaya, 2019).

            Debit note ve credit note düzenlemesi; işlemler nedeniyle oluşan fiyat farklılıklarını dengelemek amacıyla uluslararası ticarette yaygın olarak kullanılmaktadır. Debit note sonucu eksik ödenen KDV tutarı şirketlerden tahsil edildiği gibi, credit note sonucu fazla ödenen KDV tutarlarının da devreden KDV durumunda olan şirketlere ek finansman yükü oluşturmasını önlemek amacıyla iade edilmesi gerekmektedir.

 

 

KAYNAKÇA

 

 

  • Ateş, Duygu, (2007), Alacak Ve Borç Notu (Credıt-Debıt Note)’Nun Gümrük Vergileri Açısından İncelenmesi, Gümrük Dünyası Dergisi, Sayı, Gümrük Kontrolörleri Derneği Yayını
  • Bağlan, Çınar,(2013), Credit Note İşlemlerinde KDV Açısından Geriye Dönüş, Evrim Yazılım Danışmanlığı, Mevzuat Bilgilendirme Servisi,
  • Kaya, Sezai (2019). Credit Note Uygulamaları (Gümrük ve Maliye), Makale https://sezaikaya.com/post/credit-note-uygulamasi-gumruk-ve-maliye
  • Kaya,S.,Ayluçtarhan, A.(2018). Dış Ticaret Muhasebesi, İstanbul SMMM Odası ve Tesmer İstanbul Şubesi yayını,
  • Pekgöz, Yalçın,(2019), Debit ve Credit Note Uygulamalarının Vergi Kanunları Karşısındaki Durumu, http://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/yalcinpekgoz, makale
  • Öğredik, Güray,(2012). Credit ve Debit Note’ların KDV ve Gümrük Mevzuatı ile Maliye’nin Güncel Bir Özelgesi Kapsamında İncelenmesi, http://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/guray/056, makale

 

SORU VE CEVAP

 

Soru 1. Credit notun Debit notu ile farkını karşılaştırmalı olarak açıklar mısınız?

 

Cevap: Debit ve credit note ; uluslararası firmalarca çeşitli nedenlerle oluşan fiyat farklılıklarını dengelemek için kullanılan araçlardır. Debit note; ihracatçının ithalatçıdan alacaklı olduğunu göstermek için kullanılan ihracatçı tarafından düzenlenen belgedir. Credit note işlemi ithalatçının borcunu  azaltan bir işlemdir. Satılan mal veya hizmetlerin istenilen kalite ve standartlara uygun olmaması gibi nedenlerle oluşan ve ihracatçının ithalatçıdan alacak tutarını azaltması amacıyla credit note belgesi düzenlenir.

 

Soru 2. Credit notun amacı nedir?

 

Cevap: Credit Note; alacak ve borç notu alım-satım işlerinde öngörülemeyerek oluşan maliyetlerin karşılıklı dengelenmesi amacıyla kullanılmaktadır. Alacak notu (credit notu) , borç notunun (debit notu) aksine satılan mal veya hizmetin istenilen kalite standartlarında olmaması veya fiyat farkı gibi nedenlerle düzenlenmektedir

 

Soru 3. Credit notu hangi durumlarda düzenlenir, gerekçesi nedir?

 

Cevap: Credit note düzenlenme gerekçeleri; yılsonlarında veya yılın belli dönemlerinde ihracatçının ithalatçıya bir menfaat sağlaması, ihracatçının bir alacağından vazgeçmesi, yılsonlarında grup şirketleri arasında transfer fiyatlarının düzeltilmesi, güncellenmesi veya benzeri nedenlerle credit note‘lar düzenlenebilir.

 

Soru 4. Credit notu ithalatçıya ne gibi avantaj sağlar?

 

Cevap: İthal edilen malların ihracatçısı tarafından fiyat indirimi (iskontosu) yapılması durumunda, ihracatçıya olan borç azalacak ve firmanın geliri (karı) artacaktır.

 

Soru 5. Credit notu için hangi belgelerin düzenlenmesi gerekir?

 

 Cevap: Türkiye’deki ithalatçı ihracatçıya fiyat indirimi (İskonto) tutarı kadar fatura düzenlemesi gerekmektedir. Ayrıca bazen faturadan önce credit notu belgesi düzenlenebilmektedir.